بسم الله الرحمن الرحیم

دسته‌ها
محصولات

آشنایی با عرفان شیعی فقاهتی

موضوع بحث:

 «توصیف ایده تألیف کتاب آشنایی با عرفان شیعی فقاهتی»

مسألهٔ بحث:

علم عرفان، در دیدگاه تشیع با رویکرد فقه‌مدارانه چگونه است؟ چه آثاری دارد؟ نقش عرفان در تمدن‌سازی چیست؟

فرضیهٔ بحث:

  1. تمدن اسلام، تمدن عرفان‌محور است.
  2. عرفان شیعی فقاهتی = شهودهایی که با سنجش کتاب و سنت و عقل، ارزیابی شده‌اند و راه ارتقاء علوم حصولی عقلانی را به علوم حضوری قلبی نشان می‌دهند. 
  3. عرفان، به گونه‌ای باید آموزش داده شود که متعلّم:
    1. بتواند اثبات کند[۱] قلب مانند ذهن از منابع شناخت است و دستگاه ادراکی منسجمی دارد.[۲]
    2. بتواند عدم کفایت ذهنیات و نیاز انسان به شهود قلبی را تصویر و اثبات کند.
    3. بتواند کیفیت ربط مخلوقاتِ محدود با خالق نامحدود و کیفیت حضور و عملکرد خداوند در هستی[۳] را تبیین و اثبات نماید.[۴]
    4. بتواند کیفیت ربط نفس انسان با خداوند را تبیین و اثبات نماید.
    5. مراحل و عوالم فیما بین نفس انسان و خداوند[۵] را توصیف کند و برای مدّعای خود استدلال بیاورد.
    6. بتواند خصوصیات شهود، واردات و خواطر صادق را در هر مرحله توصیف، مستدل و تطبیق کند.[۶]
    7. بتواند کیفیت عبور از هر مرحله و ارتقاء به عالم برتر را توصیف، مستدل و تطبیق نماید.
    8. بتواند شهودهای کاذب و خلاف را حدس بزند و با ارائهٔ شواهد و معیارها، عدم اعتبار آن را اثبات نماید.
    9. برای هر یک از موارد فوق، مدّعای نگرش‌های رایج و رقیب را بشناسد و بتواند در یک جدول تطبیقی با نگرش عرفان اسلام، به قضاوت مخاطب بگذارد.
    10. تحلیل‌های عرفانی در تفسیر آیات و روایات مرتبط با موضوعات عرفان[۷] را بفهمد و اعتبارسنجی کند.
    11. بتواند از اشعار با مضامین عرفانی در ادبیات فارسی و عربی برای انذار و تبلیغ، وعظ و خطابه استفاده کند و محتوای این اشعار را برای مخاطب توضیح دهد.
    12. بتواند «انسان کامل» و «ولی الله» را بر اساس نگرش اسلام، توصیف کند به گونه‌ای که مخاطب احساس کند با بشری زمینی که محتویات قلبی ملکوتی دارد روبروست و تصوّری «قابل برقراری ارتباط» از او حاصل کند و بتواند اثبات کند وجود انسان کامل برای هستی ضروری است و توضیح دهد که انسان کامل چگونه در مدیریت هستی نقش دارد؟
    13. بتواند راهبردهای حرکت به سوی این کمال را توصیف، مستدل و تطبیق کند.[۸]
    14. عرفان های کاذب و ناقصِ دارای طرفداران قابل توجه[۹] را بشناسد و بتواند در یک جدول تطبیقی به قضاوت مخاطب بگذارد و بتواند حداقل یک نقد بر آنها وارد سازد.

حداقلی قطعی:

بتواند امکان رسیدن به شهود خداوند، کیفیت این شهود و مراحل آن را تبیین کند.

(تفصیل بحث در: «حکمت و عرفان»)

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث:

علوم حوزوی، عرفان شیعی فقاهتی، علوم قلبی، شهود، حکمت متعالیه


  1. در تمام مواردِ «اثبات کند» در علم عرفان، منظور اثبات با برهان عقلی است. (استفاده از شهود برای تبیین و استفاده از برهان برای اثبات صدق و اعتبارِ شهود) []
  2. خصوصیات علم حضوری، کیفیت پیدایش و تحولات آن.[]
  3. فعل و فیض خداوند؛ تجلیات اسماء و صفات الهی.[]
  4. بتواند به این سؤال پاسخ دهد که «اگر خداوند بینهایت است و همه جا را پُر کرده است پس موقعیت بقیهٔ موجودات چیست؟ ».[]
  5. مانند: عالم مثال، خیال، ملکوت، جبروت، لاهوت، قوس صعود و نزول، حضرات خمس، احدیت، واحدیت، وجود منبسط، فیض اقدس و مقدس.[]
  6. بتواند فهرستی از شهودهای قطعی و رؤیاهای صادق تهیه کند و از آنها برای تبیین و تذکار کیفیت ربط ملک و ملکوت استفاده نماید.[]
  7. مانند آیات و روایات توحیدیه، برخی خطب نهج‌البلاغه، روایات کیفیت انتشاء اسماء الله، روایات تجلّی و ظهور، لقاء الله، مقام ولایت…[]
  8. نمونه و مصداق قابل درک برای مخاطب عرضه کند.[]
  9. اعمّ از داخلی و خارجی مانند اکنکار، اشو، کاستاندا، ذن، و…[]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *